40 سال خدمت درمانی بيخ گوش آب منگل (خاندان حاجیها)

نخستين گام براي انجام كارهاي خير، تأسيس انجمن محبانالحسين(ع) بود. اغلب ساكنان جنوب شهر به خاطر دوري راه و نبود امكانات بهداشتي مناسب از بيماريهاي مختلف در كلانشهر تهران هلاك ميشدند. ديدن چهره رنجور و ناتوان بيماران محروم جامعه، افراد متدين و جوانمرد اين محله را آزار ميداد. حضور افراد متدين و هيئتي در محله آب منگل حال و هواي ديگري بدان بخشيده بود. از آن هفت جوانمرد هيئتي و خيّر، حالا 5 تن دستشان از دنيا كوتاه شده و فقط حاج سيد عبدالمهدي آل طعمه موسوي وحاج محمودسعيدينژاد، با عشق و علاقه اين بيمارستان خيريه را با زيربناي 12هزار متري اداره ميكنند. هرچند كه هر روز كمكهاي خيريه كم و كمتر ميشود و هزينههاي درماني افزايش مييابد اما اميدوارند به بيعت خود با مردم محروم همچنان پايبند باشند.
حجتالاسلام حاج سيدعلياكبر پيشنماز، حاج محمدتقي سعيدينژاد، حاج حسين معتمد تبار، حاج اسمعيل مقاري وحاج عبدالله فتحي جزو همان 5 تني هستند كه دارفاني را وداع گفتند. در اين گزارش ميكوشيم تا از روند شكلگيري و اهداف خيريه بيمارستان سوم شعبان براي شما بنويسيم.

يخچالي كه شفاخانه شد
رئيس هيئت مديره بيمارستان سوم شعبان درباره ارائه خدمات درماني براي محرومان جنوب تهران ميگويد: «در يكي ازشبهاي چهارشنبه سال 1347درجلسه انجمن محبان الحسين(ع) پيشنهاد دادم دركناركارهاي خيريه، بخشي از فعاليتها را به كارهاي ماندگارتر و اقدام عملي براي درمان منطقه جنوب تهران اختصاص دهيم. پيشنهاد در انجمن پذيرفته شد. در خيابان آب منگل، قطعه زمين بزرگي بود كه بهعنوان يخچال از آن استفاده ميشد و پس از آنكه يخچالهاي خانگي از راه رسيد يخچال سنتي محله كارايياش را از دست داد و در محل آن مدرسه، خانه و بناهاي تجاري ساخته شد. انجمن خيريه محبان الحسين(ع) هزارمترمربعی از اين زمين را از صاحبان آن خريد و ساخت درمانگاه در مدت زمان كوتاهي آغاز شد.»
سيد عبدالمهدي آل طعمه موسوي درباره حمايتهاي مردم براي ساخت درمانگاه ميگويد: «در جلسهاي با حضور اقشار مردم اعم ازكارمند، معلم، كاسب و غيره پيشنهاد شد هر خانواده براي ساخت درمانگاه، مبلغ ناچيزي مثلاً روزي يك قران كمتر يا بيشتر و به اندازه توان خانواده كنار بگذارد. طولي نكشيد كه براي جمع كردن كمكهاي مردمي ناچار شديم پيك موتوري استخدام كنيم. به عبارتي«قطره قطره جمع شود وانگهي دريا شود» با همان يك قرانهاي اهدايي مردم درمانگاه خيريه سوم شعبان ساخته شد. مراجعات مكرر مردم به اين درمانگاه باعث شد براي درمانگاه مجوز رسمي از وزارت بهداشت بگيريم. بعدازبازديدكارشناسان بهداشت اعلام شد كه فضاي اين درمانگاه بزرگ است و اگر به پيشنهادها عمل كنيد ميتوان آن را به يك بيمارستان 50 تختخوابي تبديل كرد.»

درمانگاه بزرگ و بزرگتر شد
بالاخره در سال 1354 با همت خيّران ساختمان اوليه بيمارستان بهصورت درمانگاه و پلي كلينيك افتتاح شد. آوازه خدمات بيشائبه اين مركز درماني، گروه زيادي از بيماران جنوب تهران را به خود جلب كرد. افزايش مراجعان نيازمند براي خدمات درماني، هيئت مديره بيمارستان را برآن داشت تا با برنامهريزي صحيح، اماكن اطراف آن را خريداري كنند، به گونهاي كه زير بناي بيمارستان به 8600مترمربع افزايش يافت. دركنار درمانگاه مدرسهاي به نام مدرسه لقمان با مساحت 3هزارمترمربع وجود داشت كه با پيگيري ازطريق مسئولان وقت آموزش و پرورش قرار شد فضايي مناسب بهعنوان مدرسه در اختيار آنها قرار داده شود و آنها فضاي مدرسه لقمان را به خيّرين بيمارستان واگذار كنند. 3 سال طول كشيد تا فضاي مدرسه لقمان نيزبه مجموعه فضاي مفيد درمانگاه اضافه شود. اكنون اين بيمارستان با12هزارمترمربع زير بنا با برخورداري از250 تختخواب بيمارستاني و با تلاش شبانهروزي قريب به 700 بخش درماني، به مردم نيازمند جنوب تهران خدمات بهداشتي ارائه ميكند.

كمكهاي خيريه راهگشاست
حاج محمود حسيني از معتمدان بيمارستان سوم شعبان كه قريب 33 سالي مديريت بيمارستان را عهدهدار بوده، درباره بخشهاي موجود در آن و نحوه ارائه خدمات درماني ميگويد: «بيمارستان قبلاً در زمينه جراحي، داخلي و اطفال به مراجعان خدمات بهداشتي ارائه ميكرد و بعدها براي ارتقاي سطح خدمات درماني، بخش زنان و زايمان، پاراكلينيك و بخش دياليز هم به مجموعه خدمات بهداشتي اضافه شد. خوشبختانه در طول اين مدت كمكهاي افراد خيّر راهگشاي اين مجموعه بهداشتي بوده است. بعد از افتتاح بخش دياليز، شخص خيّري لوازم و تجهيزات آن را خريداري كرد و در اختيار بيمارستان قرار داد.»
مدير سابق بيمارستان سوم شعبان درباره ارائه خدمات پاراكلينيكي به مردم ميگويد: «در طول اين مدت نبود امكانات لازم براي خدمات درماني آنژيوگرافي، ام آر آي و عمل قلب باز باعث شد كه مسئولان بيمارستان به فكر راهاندازي اين نوع خدمات درماني باشند، بنابراين با خريد 7 خانه در بخش شمالي بيمارستان مقدمات ساختوساز اين بخشها نيز فراهم شد كه اميدواريم در آينده نزديك مورد بهرهبرداري قرار گيرد. با اينحال چون بناي اصلي بيمارستان قدمت زيادي دارد، از نظر استحكام براي بيمارستان مناسب نيست و مسئولان بيمارستاندرصدد هستند در مراحل بعدي بخشهاي قديمي بيمارستان را تخريب کنند و بناي جديدي بسازند.»

روحيه خيريه جريان دارد
محمود حسيني، مدير سابق بيمارستان سوم شعبان درباره افزايش تعرفههاي درماني و عدول از ارائه خدمات خيريه ميگويد: «منابع درآمدي اين بيمارستان با توجه به افزايش سقف تعرفههاي خدمات درماني كادرپزشكي و بالارفتن قيمت تجهيزات و لوازم مصرفي در طول اين سالها افزايش قابل ملاحظهاي داشته است با اينحال به رغم افزايش هزينهها همچنان نگاه خيريه بنيانگذاران در روحيه خدمات بهداشتي اين بيمارستان جريان دارد و تعطيلبردار نيست. شايد منابع دريافتي امروزه به خاطر تنوع خدمات درماني و توسعه بيمارستان به چشم نيايد اما ارائه خدمات تخصصي با هزينههاي متعارف و در صورت لزوم دادن تخفيف براي بيماران مستمند مانع از ادامه راه خيريه در اين مجموعه بهداشتي نيست.»
كارشناس سابق وزارت بهداشت در ادامه ميگويد: «48سال كارم همين بوده است. در آن زمان تعرفههاي درماني خيلي ارزان بود و متوليان بيمارستان امكان ارائه خدمات بيشتري براي مستمندان جامعه داشتند حالا با افزايش تعرفههاي درماني و تهيه امكانات مصرفي بهداشتي محدوديتهايي نيز وجود دارد. بهطور مثال دستگاه راديولوژي بيمارستان با مبلغ 600 هزار تومان خريداري حالا همان دستگاه با 25 سال كاركرد 17 ميليون تومان در بازار فعلي لوازم بهداشتي ارزش دارد. دخل و خرج بيمارستان با درآمدها و هزينههاي موجود همخواني ندارد و اين موضوع بايد مورد توجه مراجعان قرار گيرد تا بلكه خدمات بيشتري به افراد نيازمند جامعه داده شود. با اينحال همت مؤسسان و افراد خيّر همچنان مانع از تعطيلي خدمات درماني خيريه بوده است و اميدوارم اين نوع خدمات بهداشتي ادامه يابد. اين بيمارستان هيچ رديف بودجهای دولتي ندارد و تاكنون هم در خريد دستگاهها و تجهيزات درماني ازخدمات دولتي بهرهمند نشدهايم. در طول دوران انقلاب اسلامي و دفاع مقدس اين بيمارستان با توجه به محدوديتهاي درماني توانست آبرومندانه به مراجعان خدماتي ارائه كند.»
عباس ابراهيمي، كارمند بازنشسته بيمارستان و راننده فعلي تاكسي ميگويد: «تا حدودي كه با بيماران قبل و بعد از بازنشستگي مواجه بودهام همه از نوع خدمات درماني راضي بودهاند. بيشتر مراجعان فعلي از منطقه شهرستان ري، پاكدشت، ورامين، باقرآباد و ساير شهركهاي جنوب تهران هستند چون قبلاً به اين دسته از افراد خدمات درماني خيريه خوبي داده شده دهان به دهان درباره آن تبليغ كردهاند هرچند كه خدمات خيريه كوچك و كوچكتر ميشود ولي بايد به بينانگذاران بيمارستان دست مريزاد گفت كه توانستهاند همچنان نيت خيريه را در روح اين مجموعه بهداشتي جاري سازند. بيمارستان از نظر نظم و وضعيت بهداشت و ارائه خدمات درماني نمره قبولي دارد ولي مطمئناً بدون دريافت كمكهاي مردمي نميتوان از عهده هزينههاي موجود درمان برآيند. تجربه 30سال كار در بخش رانندگي آمبولانس بيمارستان اين حقايق را تاحدودي برايم روشن كرده است.»

خدمات درماني رايگان بود
مرد ميانسالي درراهروي بيمارستان قدم ميزند و منتظر ترخيص همسرش از بخش زنان و زايمان است. علي سليمي، كارمند بخش خصوصي با بيان هزينههاي درماني زايمان ميگويد: «اگر در بيمارستان ديگري بيمارم را بستري كرده بودم شايد هزينههاي همراه بيمار و زايمان بيشتر از اين مقدار ميشد ولي با پرداخت يك ميليون تومان توانستم امروز همسرم را ترخيص كنم.»
كريم الهي، از كسبه محله درباره دريافت هزينههاي درماني از مراجعان ميگويد: «چند سال پيش خدمات درماني اين بيمارستان براي افراد نيازمند مجاني بود اما با بالارفتن تورم و هزينههاي خدمات درماني كمكم از بيماران با تعرفههاي بهداشتي مبالغي را دريافت ميكنند. با اينحال افراد محروم همچنان از خدمات درماني تخفيفدار بهرهمند هستند.»
اسدالله نصيري، از روستاييان بخش بيلهسوار دشت مغان با توصيه يكي از اقوام ساكن در محله آب منگل يك بار براي عمل جراحي آب مرواريد چشم به اين بيمارستان مراجعه كرده و از خدمات ارائه شده راضي است. او حالا اين راه دور را آمده تا جراحي گوارشي را دنبال كند. او ميگويد: «سالها پيش اغلب خدمات درماني اين مجموعه بهداشتي خيريه براي افراد كمتوان مناسب بود ولي حالا براي عمل جراحي آب مرواريد طي دو مرحله يك ميليون تومان هزينه كردم. البته حالا بيمه روستايي دارم و براي عمل جراحي داخلي شايد مبلغ كمتري بپردازم. البته از هزينههاي درماني آن نتيجه گرفتهام كه حالا براي درمان دوباره به اين بيمارستان آمدهام.»

سنجش بيماران نيازمند و محروم
حسين نعمتي، مددكار اجتماعي بيمارستان سوم شعبان در زمينه تخفيف خدمات درماني به افراد ميگويد: «اغلب بيماران مراجعهكننده به بيمارستان را دودسته از افراد تشكيل ميدهند، بيماران سرپايي و بيماران بستري. اغلب بيماران بستري يا دفترچه بيمه دارند يا از خدمات درماني آزاد استفاده ميكنند و تحت پوشش هيچ نوع بيمه خدمات درماني نيستند. در چنين وضعي بيماران تحت پوشش بيمه به تناسب نوع خدمات درماني مورد تعهد در بيمارستان بستري شده و براساس تعرفههاي بيمهاي از آنها هزينه دريافت ميشود.»
اما در مورد بيماران نيازمند بدون بيمه تلاش ميشود قدرت مالي آنها در طول مدت درمان مورد ارزيابي قرار گيرد. معمولاً اين دسته از بيماران در طول زمان بستري در بيمارستان به خاطر نداشتن همراه و نبود ملاقاتي مورد شناسايي قرار گرفته و به تناسب شرايط موجود تخفيفهايي از 10 تا 50درصدي در زمينه خدمات درماني به آنها تعلق ميگيرد. گاهي به تناسب نياز بيماران مستمند، تأمين هزينه 100درصدي درمان نيز به مسئولان تصميم گيرنده در بيمارستان ارائه ميشود تا در باره آن تصميمگيري كنند.
مددكار اجتماعي بيمارستان سوم شعبان در باره ارائه خدمات بهداشتي به كودكان كار، سالمندان و افراد تحت پوشش بهزيستي ميگويد: «وقتي از مراكز خيريه يا سازمان بهزيستي معرفينامهاي ارائه ميشود سعي داريم در حد توان به اين نوع بيماران نيازمند خدمات درماني بدهيم. البته گاهي از مساجد و ائمه جماعت نيز افراد نيازمندي براي درمان معرفي ميشوند كه در ارائه امكانات بهداشتي بيمارستان به آنها كمك ميكنيم.
در بخش پذيرش بيمارستان همه نوع شهروند از نظر طبقات اجتماعي را ميتوان يافت. با توجه به نيت سازندگان بيمارستان براي ارائه خدمات درماني به افراد محروم و نيازمند، اغلب ساكنان منطقه ري و جنوب تهران به اين بيمارستان مراجعه ميكردند و حالا برخي از افاغنه و بيماران شهرستاني نيز براي مداواي بيماري به توصيه دوستان واقوام به اين بيمارستان مراجعه ميكنند.»