برخی ویژگی های مسجد آقا نورمسجد آقانور

مساحت کل مسجد از صحن و گنبد و صفه و ایوان و چلستون و شبستان و حوضخانه و سایر متعلقات به حدود سه جریب شاه یعنی سه هزار ذرع مربع بالغ می شود. مسجد بسیار با روحی است . صحن و گنبد جنوبی و صفه ها و ایوانها بسیار متناسب ساخته شده و ازاسلوب بنا معلوم است که از ابنیه آل مظفر در مسجد جامع عتیق تقلید کرده اند . بنای تمام مسجد از آجر و گچ است و روی آجر ها کمتر کاشی کاری شده و باستثنای کتیبه ها و قسمتی از ازاره ها و نماهای خارجی و داخلی مسجد باقی بالتمام آجرکاری است. صحن مسجد و قسمتی از ایوانها و دالانها با سنگ سیاه بزرگ و کوچک فرش شده و ازاره ها همه از همین جنس سنگهای یکپارچه است . در سمت غربی صحن مسجد شبستان و چلستون بسیار وسیع و زیبای مجللی دارد عرض شرقی و غربی حدود 26 ( بیست و شش ) ذرع ، در طول شمالی و جنوبی 38ذرع ، دارای چهار ردیف ستونهای استوانه شکل سنگی یکپارچه که در طول شبستان کشیده شده و در هر ردیف شش ستون بکار رفته که جمعا بیست و چهار ستون سنگی زیر سقف طاق و گنبد شبستان قرار گرفته است . ازاره های شبستان تا حدود یک متر کاشی کاری معقلی و باقی تا سقف همه با نمای آجر تراش ، و اصل بنا هم بالتمام از گچ و آجر بنیاد شده است و روشنی شبستان بوسیله شبکه های آجری است که در ایوانها و غرفه های صحن باز می شود و در آنجا محراب کاشی کاری ظریفی ساخته ، و پهلوی محراب منبر عالی هفت پله چوبی خاتم کاری گره سازی نهاده اند. روی هم رفته نظیر این شبستان در کمتر مسجدی دیده شده است . در سمت جنوب مسجد گنبد و ایوان ظریف مجللی است که از هر دو سمت به صفه ها و ایوانهای بزرگ باز می شود . و در سمت شمال ومشرق صحن هم صفه ها و ایوانی بزرگ دارد اما در سمت مغرب فقط ایوانها و غرفه های ظریفی است که شبکه های شبستان در آنجا باز شده.

زیر گنبد جنوبی دست راست محراب منبر هفت پله ای است قرینه و همتای منبر جنب محراب شبستان . و در دست چپ محراب در دیوار به ارتفاع دسترس سنگ سماق قرمز رنگ رگ داری نصب شده بطول و عرض حدود نیم متر که در دیوار فرورفتگی دارد و در وسط سنگ صورت کف پائی فرورفته است که می گویند جای پای حضرت امام حسن یا علی بن ابیطالب علیهماالسلام است و به این سنگ تبرک می جویند و تفأل می زنند به این طریق که نیت کرده مهر گلین به سنگ می گذارند اگر مهر به سنگ بچسبد ، می گویند حاجت روا می شود و گرنه تطیر می زنند که نیتشان روا نخواهد شد. گلدسته مسجد کاشی کاری است و بدنه ایوانها و صفه ها با خط کوفی بنائی کلمات شریفه لا اله الا الله ، محمد رسول الله ، علی ولی الله را کاشی کاری معقلی کرده اند . مسجد دارای دو درب مدخل است که معبر اهل محل می باشد و از هر دربی به رواق مجللی سنگ فرش و از رواق به صحن داخل می شود. یک درب بزرگ در کوچه دردشت و درب دیگر در کوچه معروف به پشت مسجد آقانور واقع شده و از در دوم چون داخل رواق می شوی دست چپ عمارت حوضخانه و متوضأ و دست راست سر درب بزرگ و هشت و دهلیز و مدخل شبستان است . یک درب دیگر شبستان هم در منتهی الیه ضلع غربی مسجد نزدیک صفه جنب ایوان جنوبی واقع است . کف صحن مسجد حدود دو ذرع از کف کوچه دردشت گودتر است و از این جهت شش پله تا رواق مدخل می خورد.

زیر گنبد و صفه و ایوان جنوبی و همچنین در شبستان حصیر بوریا فرش کرده و روی آن زیلوهای بافته عالی است که به مرور ایام سوده شده و در حاشیه زیلوها نام بافنده و تاریخ نوشته شده به این قرار ( سنه 1275 عمل ابن قاسم محمد علی میبدی ) و مضمون کتابه این است که زیلوها وقف بر ایوان و شبستان این مسجد است و شرط شده که آنها را از این محل بیرون نبرند و از آفتاب و بارش محفوظ بدارند.

منبع:

تاریخ اصفهان ( مجلد ابنیه و عمارات اصفهان و آثار باستانی ) / تالیف: جلال الدین همایی شیرازی اصفهانی

دکتر عباس حاجیها